توضیحات:

  • به نام خدا

     برای آشنایی با مسیر حرکت این هنر، باید به اولین کارگاه منبت و معرق اشاره کرد که در سال 1310 تحت سرپرستی استاد احمد امامی، تأسیس شد باید اشاره کرد و همچنین از اساتید متقدمی چون پرویز زابلی، عباس شه میرزادی، علی و خلیل امامی ، و احمد رعنا یاد کرد. ابتدا اهم فعالیت آن کارگاه، منبت کاری بود و به تدریج در کنار آن هنر معرق نیز پای گرفت. این هنر در آغاز برای تزئین سطح میز، بوفه، در و تکیه گاه صندلی به کار برده می شد، و تنها نقش های اسلیمی یا گره یا پنج رنگ محدود چوب های آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع، از برش های خاتم برای اشباع نقش ها استفاده می کردند. رنگ خاتم ها به همان پنج رنگ فوق الذکر محدود بود و به خاتم چوبی شهرت داشت.
    در آن ایام، شیوه معرق کاری در مقایسه با روش امروزی بسیار متفاوت بود و بیشتر به روش معرق هندی اجرا می شد. بدین طریق که هنرمندان ابتدا به وسیله کارد مخصوص منبت، محل قرار گرفتن نقش ها را روی شیء مورد نظر مطابق طرح می کندند و سپس نقش ها را از چوب های رنگی به وسیله ی مته ای که اختصاص به تعمیر چینی داشت و سوهان های مخصوص و ارّه ای به نام چکی، دوربُری می کردند و در محل مقرر قرار می دادند.

    معرق چوب از همان ابتدا برای تزئین به کار گرفته شد. اغلب برای زیبایی سطح میز، بوفه، کتابخانه و لوازم چوبی از نقش هایی اسلیمی استفاده می شد.
    شما نیز با شرکت در کلاس های آموزش تخصصی  منبت کاری میتوانید از این هنر در خلق آثار هنری و دکوری مختلف بهره ببرید مناسب ترین چوب های رایج در معرق چوب نیز آبنوس، گلابی، توت و سنجد است که هر کدام در رنگ و بافت متفاوتی وجود دارند. از آثار فاخر معرق کاری مربوط به سال های 1313 و 1314 می توان دو تابلوی ارزشمند را نام برد که اولی هنر دست استاد احمد رعنا و با طرح دوسوارکار بوده و دومی اثر هنرمند بی بدیل استاد عباس شه میرزادی است که طرح یک زن را با ظرافت تمام ایجاد کرده است.

    از سال 1334 به بعد تنوع رنگی بیشتری در معرق کاری به کار گرفته شد. استاد محمد طاهر امامی از پیشگامان سبکی جدید با رنگ های متفاوتی در معرق می باشد ایشان پدر معرق کاری ایران نامیده می شوند.
    این سبک جدید با به کارگیری مواد شیمیایی ایجاد می شد و دیگر معرق محدود به چند رنگ خاص نبود. به این ترتیب انواع چوب های صنعتی نیز توانستند در عرصه معرق کاری حضور یابند.

    تابلوی مرغ و آشیانه استاد محمد طاهر امامی که در سال 1342 رونمایی شد یکی از با ارزش ترین آثار با چوب های صنعتی و تنوع رنگی است. معرق تمام برجسته کاری است که برای اولین بار در این اثر دیده شد.
    تابلوی مرغ و آشیانه با استفاده از مرغی کاملا حجم دار و برجسته از جنس صدف ساخته شده که در زیبایی بی نظیر است. نمونه کارهای گروه هنری استاد طاهر امامی حتی به خارج از مرزهای ایران هم راه یافته است.
    منبر معرق، منبت با گره چینی و معرق دوار، خطاطی شده توسط خود استاد یکی از معروف ترین کارهایی است که به سفارش مسجد هامبورگ ساخته شده است. این اثر فاخر در سال 1347 به اتمام رسید.

    انواع زمینه در معرق کاری چیست

    معرق کاری هنر چیدمان ریز در کنار یکدیگر است اما این تکه های کوچک نمی توانند به تنهایی استحکام لازم را داشته باشند بلکه می بایست بر روی سطحی قرار گیرند.
    به سطحی که معرق بر روی آن انجام می شود زمینه گویند. در معرق کاری به طور معمول دو نوع زمینه مورد استفاده قرار می گیرد.

    برخی از تحولات هنر معرق :
    نمایش بُعد از طریق فضاسازی، که تحولی در ترکیب بندی های سطح گذاشته است. (تابلو بزم درویشان).
    استفاده از فلزات و سنگ (تابلو گلدان گل و زنان عشایر)
    نمایش نقش در دو سطح (دو پلانه)
    نشان دادن عمق با استفاده از پلی استر(polyester) (تابلو عقاب)

    • معرق زمینه چوب
    • معرق زمینه رنگ (پلی استر): معرق در هر زمینه ای که کار شود می تواند به صورت تزئینی و یا کاربردی به کار گرفته شود منبت را می توان برای نمای راه پله، درب، سطح میز، قاب پنجره، اجناس تزئینی مورد استفاده قرار داد.
      تنها چیزی که می توان ارزش معرق کاری را بیشتر کند تکه های چوب به کار رفته در آن است که باید ضخامتی بین 2 تا 3 میلیمتر بوده و از چوب هایی سالم و بدون ترک خوردگی و یا پوسیدگی استفاده شود.
      بدیهی است هر چه چوب خشک تر باشد بهتر است و امکان ترک خوردن در آینده وجود ندارد.

      معرق چوب هنری است که هم به صورت تزئینی (تابلویی) و هم به صورت کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد. که انواع کاربردی آن عبارت است:

      1) صفحه میز

      2) جام درب

      3) پارکت، راه پله، سقف و غیره.

      مواد اولیه معرق

      مصالح چوبی

      در معرق چوب از انواع چوب رنگی استفاده می شود مانند : سنجد ، عناب ، نارنج ، گردو ، شمشاد ، اقاقیا ، توت ، چنار ، زبان گنجشک ، توسکا ، آزاد، آبنوس و غیره.

      این چوب ها را در اندازه های متفاوت و به قطر حدوداً 5 میلی متر برش زده و پس از خشک کردن آن در اختیار معرق کاران قرار می گیرد.

      مصالح غیر چوبی

      مصالح طبیعی مانند : عاج فیل ، استخوان و صدف

      مصالح مصنوعی مانند : صدف مصنوعی ، خاتم ، مس و برنج

      ابزار و وسایل مورد نیاز در ساخت معرق چوب

      1) میز کار

      2) تخته پیشکار : قطعه چوبی است مستطیلی شکل که معمولاً از نئوپان برای آن استفاده می شود که به طول 20 و عرض 10 سانتیمتر می باشد که یک طرف عرض آن به لبه میز با میخ نصب می شود و از طرف دیگر شیاری مثلث شکل ایجاد می کند و از این شیار برای خرد کردن و دوربری چوبها استفاده می شود.

      3) کمان اره : کمان اره از چند قسمت کمان ، دسته ، پیچ و خروسک تشکیل شده است کاربرد این وسیله برای برش چوب و فلز می باشد.

      4) تیغه اره مویی : تیغه اره را بر روی کمان اره نصب می کنند و با آن برش می دهند. تیغه اره مویی بر دو نوع می باشد: چوب بر و فلز بر. تیغه اره چوب بر تیغه ای است که برای برش چوب به کار می رود و تیغه های ان به صورت جفت جفت می باشد در معرق معمولا از شماره های 2 صفر و 3 صفر استفاده می شود. تیغه اره فلز بر تیغه ای است که برای برش فلز به کار می رود و تیغه های آن با فاصله های یکسان و تک تک می باشد.

      5) چکش : چکش است معمولی که در معرق از نوع 100 گرمی آن استفاده می شود که برای کوبیدن به کار می رود.

      6) گازانبر : وسیله ای است فلزی شامل دو دسته و دو لبه قوس دار که برای بیرون آوردن میخ از محلی که چوب ها را موقتاً بهم متصل کرده است استفاده می شود.

      7) چسب :

      در معرق از 3 نوع چسب استفاده می شود :

      چسب فوری : برای چسباندن طرح بروی تخته سه لایی می باشد. چسب چوب : برای چسباندن قطعات چوبهای رنگی بر روی زمینه در کنار هم استفاده می شود . چسب کاغذی : برای گرفتن قاب دور تخته نئوپان زمینه کار برای ریختن رزین و پلی استر.

      8) میخ : در معرق از سه نوع میخ استفاده می شود:

      میخ سایه : بسیار ریز با نوک باریک به طول 8 میلیمتر است و در مرحله ای که نقشهای بریده شده موقتاً بر سطح کار نصب می شوند مورد استفاده قرار می گیرد. میخ سنجاقی : میخی ریز به طول 12 میلیمتر است که برای نصب مدل بر سطح کار تخته پشت کار ، چند سه لایی استفاده می شود. میخ کبریتی : میخی بزرگتر از دو نوع قبلی است و طول تقریبی آن 5 سانتیمتر است که در کارهای جانبی مورد استفاده قرار می گیرد.

      9) دستگاه پولیش : که از آن در چند مرحله استفاده می شود ، از این دستگاه برای پولیش کردن و سمباده کردن سطح معرق مورد استفاده قرار می گیرد.

      10) سمباده لرزان : دستگاهی است برای صاف کردن سطح معرق پولی استر شده و چوبی زدایی سطح کار.

      11) کمپرسور(Compressor) : برای پاشیدن پلی استر و رنگ بر روی سطح ، دور و پشت کار از آن استفاده می شود.

      12) بتونه : برای بتونه و صاف کردن دور و پشت کار.

      13) رزین : خمیری است که با رنگ فوری مشکی مخلوط می شود سپس کبالت و پر اکسید را با نسبت 1 به 3 را با آن اضافه کرده و روی سطح کار معرق خام می ریزد.

      14) پلی استر : خمیری است شفاف که مانند رزین است و همان مراحل را طی می کند البته بدون رنگ می باشد.

      15) شر پولیش ، پولیش سفید و قرمز : برای براق کردن سطح پلی استر می باشد که با کله نمد و پوست بره روی سطح کار را صیقل می دهند.

      اجرای کلی طرح معرق

      طرح را بر روی تخته سه لا با چسب می چسبانند ، سپس بوسیله کمان اره بر روی تخته پیشکار مدل را خرد می کنند سپس قطعه های خرد شده را با میخ سایه بر روی چوب های رنگی نصب می کنند.

      سپس بوسیله کمان اره، تیغه اره مویی را بر دور مدل را بر روی چوب رنگی برش می دهند و قطعه را در جای خود بر روی زمینه بوسیله چسب چوب می چسبانند ، به دلیل اینکه چسب چوب داری آب می باشد و باعث تاب برداشتن چوب می شود. برای جلوگیری از تاب برداشتن بوسیله میخ سایه کناره های چوب را به زمین نصب می کنند تا چسب آن خشک شود.

      برخی مواقع می توان بجای چوب رنگی از صدف و عاج ، فلز ، مس نیز استفاده کرد پس از اتمام کار دور زمینه کار را با چسب کاغذی می چسبانند تا به صورت یک قالب در بیاید سپس خمیر رزین را در درست کرده بر روی زمینه می ریزند و می گذارند تا خشک شود پس از خشک شدن بوسیله دستگاه پولیش روی سطح کار را سمباده زبر می زنند تا سطح کار به یک اندازه شده و روی آن پستی و بلندی وجود نداشته باشد.

      سپس سمباده نرم می زنند تا خطهای را که سمباده زبر ایجاد کرده را از بین ببرند بعد از این مرحله پلی استر را درست کرده بوسیله کمپرسور آن را روی کار می پاشند و می گذارند تا خشک شود سپس بوسیله سمباده لرزان چربی های روی کار را از بین می برند و سپس بوسیله کاغذ سطح آن را خمیر پولیش قرمز و سفید می زنند بعد از این مرحله بوسیله پوست بره روی سطح کار را شیر پولیش می زنند تا کاملاً براق شود. بعد دور و پشت کار را بتونه کرده پس از خشک شدن رنگ فوری و تینر را مخلوط کرده و بوسیله کمپرسور روی آن می پاشند.


  • تهیه و تنظیم توسط صالح چوب
    تماس : 03133314125
    انتشار مطلب در :